PRAWO KARNEWarunkowe umorzenie postępowania. Na czym polega?

29 grudnia 2020

Warunkowe umorzenie postępowania jest rodzajem rozstrzygnięcia w sprawie karnej, który pozwala na uniknięcie kary za popełnione przestępstwo. Osobę wobec której zastosowano warunkowe umorzenie postępowania uważa się za niekaraną, mimo że z okoliczności sprawy i zgromadzonych dowodów wynika jednoznacznie, że popełniła ona przestępstwa. Warto się o nie ubiegać w przypadku osób, które popełniły czyn zabroniony po raz pierwszy, a z uwagi na wykonywany zawód lub inne okoliczności osobiste nie mogą być karane.

Kiedy można ubiegać się o warunkowe umorzenie postępowania?

Warunkowe umorzenie postępowania karnego reguluje przede wszystkim art. 66 kodeksu postępowania karnego. Jego zastosowanie jest możliwe przy spełnieniu pewnych, konkretnie określonych w tym przepisie warunków (przesłanek). Zgodnie z art. 66 kpk sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeśli:

  • przestępstwo którego dotyczy postępowanie karne nie jest zagrożone karą wyższą niż 5 lat pozbawienia wolności
  • wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne
  • okoliczności popełnienia czynu nie budzą wątpliwości
  • sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne
  • właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia sprawcy uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał on porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.

Warto omówić w tym miejscu kilka powyższych przesłanek, które mogą wydawać się dość niejednoznaczne.

Nieznaczna wina i społeczna szkodliwość czynu

Aby zastosować warunkowe umorzenie postępowania sąd musi uznać winę sprawcy w popełnieniu danego czynu zabronionego.  Wina ta nie może być jednak znaczna. Przy ustalaniu stopnia winy sąd powinien wziąć zatem pod uwagę zarówno zamiar sprawcy (umyślność, nieumyślność), jego motywację, rodzaj i stopień naruszonych reguł ostrożności, jak również  ogólną zdolność rozpoznania znaczenia swojego postępowania, wynikająca z dojrzałości i poczytalności oskarżonego.

Ustalenie stopnia społecznej szkodliwości czynu następuje przede wszystkim na podstawie okoliczności wskazanych w art. 115 § 2 kk.

Niebudzące wątpliwości okoliczności popełnienia czynu

Kolejną przesłanką warunkowego umorzenia postępowania karnego jest konieczność, aby okoliczności popełnienia czynu nie budziły wątpliwości. Sąd na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego musi dojść do przekonania, że popełnienie przestępstwa nie budzi wątpliwości, a dodatkowo wyjaśnione zostały wszelkie okoliczności czynu. Mimo że przyznanie się do winy nie jest formalnie warunkiem koniecznym, w praktyce może okazać się ono niezbędne dla zastosowania warunkowego umorzenia postępowania. W razie przyjęcia takiej strategii warto również złożyć wyczerpujące wyjaśnienia w sprawie, które przyczynią się do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości związanych z popełnionym przestępstwem.

Wymóg niekaralności

Sprawca czynu zabronionego, wobec którego sąd stosuje warunkowe umorzenie postępowania, nie może być wcześniej karany za jakiekolwiek przestępstwo umyślne. Wcześniejszą karalność ustala się o dane w Krajowego Rejestru Karnego. Wcześniejsze skazanie nie dotyczy przestępstw, które uległy już zatarciu.

Właściwości i warunki osobiste sprawcy

Kolejnym warunkiem zastosowania warunkowego umorzenia postępowania jest pozytywna prognoza kryminologiczna, a więc przekonanie że oskarżony pomimo warunkowego umorzenia wobec niego postępowania nie popełni ponownie przestępstwa.

Ocena ta obejmuje m.in. postawę sprawcy wobec wartości prawnie chronionych. Sąd zainteresowany będzie więc dotychczasowym sposobem życia oskarżonego i okolicznościami zdarzenia które spowodowały popełnienie danego czynu zabronionego. Aby uzyskać warunkowe umorzenie postępowania należy wykazać, że przestępstwo było zdarzeniem wyjątkowym w życiu sprawcy i nie zostanie więcej powtórzone. Ustalenie, że sprawca jest osobą która wielokrotnie naruszała prawo w dotychczasowym życiu uniemożliwia co do zasady warunkowe umorzenie postępowania.

Jak napisać wniosek o warunkowe umorzenie postępowania karnego?

Wniosek można złożyć zarówno na etapie postępowania przygotowawczego (w prokuraturze) jak również po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu. Złożenie wniosku o warunkowe umorzenie postępowania już na etapie przedsądowym daje możliwość wystąpienia do sądu przez prokuratora z takim wnioskiem zamiast aktu oskarżenia. Jest to sytuacja bardzo korzystna, jednak wymaga ona współdziałania prokuratora i intensywnego działania obrońcy już na wczesnym etapie procesu.

Warunkowe umorzenie postępowania następuje przez sąd w wyroku. Wyrok ten może jednak zapaść bez przeprowadzenia rozprawy – na posiedzeniu, na którym mogą być obecne strony a więc prokurator, oskarżony i jego obrońca.

W wyroku sąd wskazuje dodatkowo okres próby, który wynosi od 1 roku do 3 lat, a także obowiązek naprawienia szkody w całości albo w części lub nawiązkę. Sąd może nałożyć na sprawcę również dodatkowe obowiązki, takie jak dozór kuratora, zakaz prowadzenia pojazdów lub nakaz powstrzymania się od nadużywania alkoholu i zażywania środków odurzających.

W razie popełnienia kolejnego umyślnego przestępstwa w okresie próby postępowanie może być ponownie podjęte, a w razie popełnienia ponownie tego samego przestępstwa, podjęte zostaje obowiązkowo.

Jak widać warunkowe umorzenie jest bardzo korzystnym rozwiązaniem w sytuacji, gdy okoliczności sprawy są jasne, wina sprawcy nie budzi wątpliwości, a rodzaj przestępstwa i dotychczasowy sposób życia oskarżonego świadczą o tym, że czyn ten był jednorazowy i nie zostanie w przyszłości powtórzony.

W takiej sytuacji warto ustanowić lub skontaktować się ze swoim obrońcą, który przygotuje odpowiedni wniosek. Taki sposób zakończenia postępowania karnego wymaga inicjatywy oskarżonego i jego obrońcy, aby wykazać organom procesowym (sądowi lub prokuratorowi), że dana sprawa zasługuje na warunkowe umorzenie.

 

Jeśli potrzebujesz pomocy adwokata w przygotowaniu wniosku o warunkowe umorzenie twojej sprawy karnej, skontaktuj się ze mną. Pamiętaj jednak, że złożenie wniosku jest możliwe i zalecane jeszcze zanim sprawa trafi do sądu, ponieważ daje wówczas dodatkowe możliwości procesowe.

 

ZOBACZ WIĘCEJ NA TEMAT PRAWA KARNEGO TUTAJ

 

Adwokat Magdalena Wojdak

Bronię w sprawach karnych, reprezentuję w sądzie oraz doradzam w ochronie praw niematerialnych, innowacji, pomysłów i wiedzy.

https://wojdak-legal.com/wp-content/uploads/2020/12/pixlr-bg-result-640x186.png

kancelaria@wojdak-legal.com

tel. +48 604 200 483

ul. Willowa 8/10 lok. 17

02-790 Warszawa